بررسی و مشخصات سنتور ایرانی دو مهر ویژه

سنتور یک ساز ایرانی است که بررسی‌های تاریخی در ارتباط با آن حاکی از این مسئله است که قدمتی بسیار طولانی دارد. این ساز در دسته‌بندی سازهای زهی- مضرابی قرار می‌گیرد و از 72 سیم تشکیل‌شده است که این سیم‌ها در دسته‌های چهارتایی از یک خرک عبور می‌کنند. هر چهار سیم، هم کوک هستند و به‌صورت جداگانه به گوشه‌های معینی که در کناره‌ی راست سنتور تعبیه‌شده‌اند، وصل می‌گردند.

از دیگر اجزای سنتور می‌توان به: بدنه، کلاف سنتور، پل سنتور، سیم، خرک، گوشی، سیم گیر، شیطانک، آچار و مضراب اشاره کرد. در ادامه به تعریف هر یک از اجزای سنتور ایرانی دو مهر ویژه می پردازیم.

اجزا سنتور

بدنه: یا رزونانس یک جعبه‌ی چوبی است که بزرگ‌ترین قسمت سازِ سنتور را تشکیل می‌دهد و جنس آن از چوب است. خرک‌ها در بخش فوقانی سنتور قرار می‌گیرند. شاید برایتان جالب باشد که بدانید خرک‌ها می‌توانند بیشتر از دویست کیلوگرم را از سوی سیم‌ها بدون خرابی تحمل کنند.

کلاف: کلافِ سنتور، شکلی ذوزنقه‌ای دارد که محیط سنتور را تشکیل می‌دهد. بر روی ضلع سمت راست آن گوشی‌ها قرار دارند و محل نصب سیمگیر ها در ضلع چپ آن می‌باشد. ضلع جلویی سنتور را (که از سایر اضلاع ذوزنقه کوچک‌تر است) پیشانی ساز میگویند.

پل: پل‌های سنتور وظیفه‌ی تحمل باری را که بر صفحه‌ی رویی وارد می‌شود، بر عهده‌دارند. پل‌ها و محل قرارگیری‌شان در تعیین کیفیت و نوع صدای ساز نقش مؤثری دارند.

سیم سنتور: سیم نقش بسیار مهمی را در تعیین کیفیت سنتور ایفا می‌کند. سیم‌ها در سنتور غالباً رنگ زرد و سفید دارند. رنگ زرد برای تولید صدای بَم و رنگ سفید برای تولید صدای زیر است.

خرک سنتور: مهره‌هایی از جنس چوب هستند که در زیر سیم‌ها قرار دارند. مفتول کوچکی برای جلوگیری از تماس مهره‌های چوبی باسیم‌های سنتور در بالای خرک‌ها قرار دارد. تعداد خرک‌ها بسته به نوع و کاربرد سنتور متفاوت است.

گوشی: وظیفه‌ی کوک‌کردن سیم‌ها بر عهده‌ی گوشی‌های سنتور است. درواقع شما می‌توانید (همانند بسیاری از سازها) با چرخاندن گوشی‌ها سیم‌های سنتور را کوک کنید.

سیم گیرها: وظیفه‌ی نگه‌داشتن سیم‌ها را بر عهده‌دارند.

شیطانک: داخل این قطعات باریک چوبی مفتول‌های فلزی قرار دارند تا از تماس مستقیم سیم‌ها با چوب جلوگیری شود.

آچار کوک سنتور: از این وسیله برای چرخاندن گوشی‌های سنتور و کوک‌کردن سیم‌ها استفاده می‌شود.

مضراب سنتور: مضراب دو قطعه‌ی چوبی است که زدن آن‌ها بر روی سیم‌ها صدای ملایمی ایجاد می‌کند.